Ik herinner me nog mijn verbaasde én ook trotse gevoel op de momenten waarop mijn kindjes perfect doorhadden hoe de tablet en smartphone werken. Ik hoor het ouders ook regelmatig zeggen over hun kinderen: “Zo schattig”, “Zo slim”! Eigenlijk waren ze toen ook nog best jong…

It all started with a swipe…

Want nu is er geen weg meer terug! Smartphone, tablet, computer, televisie, PlayStation,… We kunnen dit zo lang mogelijk (of niet) proberen bannen. Maar het is nu wel een deel geworden van ons dagelijks leven, thuis en op school. Tegelijk voel ik ook meer bezorgdheden opborrelen rond de grote aantrekkingskracht van schermpjes op mijn kinderen.

  • Is dat allemaal wel zo gezond?
  • Spelen de kinderen nog voldoende buiten?
  • Hoe gaat hun sociaal leven er op termijn uitzien?
  • Bestaat er zoiets als een schermverslaving?

Trop is te veel

We gaan er niet onnozel over doen: overdaad schaadt, dat tonen verschillende studies wel aan. Overmatig schermgebruik heeft effect op de hersenen, op de ogen en het risico op bijziendheid, op de sociale ontwikkeling, etc. De technologische snufjes wegdenken is echter een onbegonnen zaak, vooruitgang mag (moet?) er zijn!

speelgoedauto met stekker

Hoe ga je hier als ouder mee om?

  • Ga je er van uit dat het nu eenmaal zo loopt in de huidige maatschappij?
  • Of ban je dit thuis?
  • Leg je bepaalde beperkingen op?
  • Hoe lang mag je kind op de tablet/gsm/tv/…?
  • Controleer je de online activiteiten van je kind?
  • En als we ons zorgen maken over het digitale leven van onze kinderen, moeten we dan ook niet eens kijken naar ons eigen schermgedrag?

Want toegegeven, het is me ook al overkomen: dat ik een vraag van de kinderen niet heb gehoord omdat ik zelf wat té gericht was op mijn scherm…  Als je dan bedenkt dat kinderen geneigd zijn om in hun gewoonten, taal en gedrag ’copy paste’ van hun ouders te doen…

Rond dit thema valt zoveel te vertellen en te lezen! Geef maar gewoon eens ‘kind en schermtijd’ in op Google en de artikels, boeken, blogs, onderzoeksweetjes, cijfertjes en oudertips vliegen je digitaal om de oren. Moeilijk om de focus te behouden bij het schrijven van deze blogpost…!

Al gehoord van “Digitale Detox”?

Het is een periode dat je even afstand neemt van het internet, van je toestellen als de smartphone, tablet of computer en digitaal dus even op de rem gaat staan. Het geeft je brein, dat zoveel (digitale) prikkels moet verwerken, de nodige rust.

Schermen volledig en blijvend bannen is tegenwoordig moeilijk. En de digitale wereld is natuurlijk niet ‘all bad’. Er bestaan bijvoorbeeld veel educatieve apps en spelletjes. YouTube biedt ook interessante en leuke filmpjes voor kinderen. Of je kan Skypen met de grootouders. En er valt ook wel iets te zeggen voor het creatieve proces bij de jonge TikTokkers in het maken van hun dansjes en filmpjes.

Het gaat vooral om balans.

Herken wanneer het te veel wordt bij je kind (en jezelf).
Gaat je kind (of partner 😉 ) steeds aan tafel of naar het toilet met de GSM in de hand? Hoe vaak horen jullie elkaar niet omdat de andere bezig is met zijn schermpje? Gaat je kind meteen in de ‘ik verveel me modus’ zodra tv of tablet uit staat? Verschuift het bedtijd en slaapuur steeds verder, omdat je oogappel in bed nog online actief is? “BIEP BIEP BIEP”… (oftewel: alarmbelletjes van overmatig schermgebruik!)

kind met scherm in bed

Hoe pak je het dan wel aan?

Hieronder vind je mijn top-10-tips om wat meer scherm-balans in het gezin te brengen. Kijk eens waar jij instinctief van voelt dat het bij jouw gezin past en probeer het uit. Overkoepelend wil ik al meegeven: kies voor iets waarvan je weet dat het haalbaar is en het kan hardmaken!

  1. Plan vaste dagen of momenten in waarop schermtijd toegestaan is. Dit is ideaal om duidelijke afspraken met je kind te maken. Je vermijdt ook de discussies over ‘waarom mag ik nu niet’. Simpel: het is nu geen schermtijd.
  2. Werk met bonnetjes of ‘krediet’. Op een papiertje vermeld je een duurtijd van schermgebruik (10 minuten bvb). Heel veel mogelijkheden om hier creatief mee aan de slag gaan! Steek bv. de papiertjes in een pot: elke dag (of dagen die jullie bepalen) mag je kind een (aantal) papiertjes trekken.
  3. Of spreek af dat de inhoud van de pot gedurende de komende week kan gebruikt worden. Zo heeft je kind zelf de touwtjes in handen. Je leert ze op die manier meteen ook wat zelfsturing. Maar: Potje leeg = schermtijd is op!
  4. Gebruik een keukenwekker om de voorziene tijd in te stellen. Wanneer de schermtijd er bijna op zit, geef dit al aan. Zo is je kind al voorbereid dat de spreekwoordelijke stekker bijna wordt uitgetrokken. Uiteraard kan je hier wat marge inbouwen. Niets is zo vervelend om naar een serie of filmpje te kijken, waar je net de 5 laatste minuten van moet missen… (lees: nog meer risico op drama en conflicten).
  5. “Tuurlijk schat, je mag. Wanneer dit gedaan is, kan jij op je schermpje zitten.” Met andere woorden: je mag als ouder verwachten dat er eerst een aantal dingen gebeuren. De tanden poetsen, aankleden, een klusje doen zoals opruimen, de hond uitlaten,…
  6. Of koppel het aan andere activiteiten, bv eerst x- aantal minuten lezen, buiten spelen, iets creatiefs doen, iemand helpen, enz. Je kan online leuke checklists vinden ter inspiratie om er samen eentje maken!
  7. Je kan extra schermtijd ook inzetten als bonus bij goed gedrag. Of verminderen van schermtijd bij negatief gedrag. Opgelet! Probeer dergelijke consequenties wel steeds te koppelen aan het al dan niet naleven van het gedrag zelf! Bvb: heeft je kind een hele week lang zich perfect aan de schermtijd-regels kunnen houden? Dan kan je het wat extra tijd gunnen. In ware ‘zennen’-filosofie kunnen jullie misschien samen een halfuurtje gamen of naar de YouTube-filmpjes van de keuze van je kind kijken. Je kind snakt sowieso naar één-op-één tijd met jou :). Omgekeerd: betrap je je kind erop dat het de tablet mee heeft genomen naar de kamer? Dat verliest het het recht om de rest van de dag nog schermpjes te gebruiken. Dus niet: ruzie met zus? Nu mag je niet meer op de tablet. Wees vooraf duidelijk over de consequenties bij het niet naleven van de afspraken.
    vader en zoon gamen samen in bed
  8. Bepaal welke plaatsen in huis een ‘no-screen zone’ zijn. Bijvoorbeeld geen schermpjes op het toilet, niet in de slaapkamer,…
  9. Maak afspraken over wanneer schermpjes niet zijn toegelaten. Spreek bvb af dat na het avondmaal er enkel nog samen TV wordt gekeken. De rest van de toestellen (ook die van de ouders…) verzamel je in een centraal laadstation. De creatievelingen kunnen hier een leuk/grappig/persoonlijk plekje van maken! En meteen een leuke afleider van al dat schermgebruik 😉
    laadstation voor mobiele toestellen
  10. Pick your battles. Wat vinden jij en je partner belangrijk omtrent schermgebruik? Zitten jullie op dezelfde golflengte? Volgen jullie zelf wel de regels op? Met andere woorden: voor je afspraken maakt met je kind, zorg er voor dat jullie eerst samen hier een goed gesprek over hebben. Het digitale leven biedt vele voordelen, fun en weetjes, maar wees ook bewust van de risico’s en gevolgen van overmatig schermgebruik.

Op onze Pinterest pagina vind je een bord ‘Omgaan met schermtijd’
met creatieve tips en inspiratie om zelf aan de slag te gaan.

Liever met de neus in de boeken? Dan vind je hieronder een aantal boekentips.

Professor S en de verslaafde Koning is een kinderboek dat aantoont hoe schermen tot verslaving kunnen leiden. We zijn fan omdat het uitlegt hoe het er in het brein aan toegaat.

Help, mijn kind leeft online is een gids voor ouders en opvoeders

Start to digital detox is een praktisch werkboek van Christine Wittoeck om zelf tot een meer digitale balans te komen

Graag ideetjes om samen te zennen waar geen schermen aan te pas komen?

Download onze 21 ideeën om het alomgevreesde ‘Ik vervéééééél me’ tegen te gaan

Op zoek naar meer zenspiratie?

3 redenen om je in te schrijven

1. Je ontvangt als eerste nieuwe tips, inspiratie en aanbiedingen in je mailbox
2. Het e-boek ’21 ideetjes om deze vakantie samen te zennen’ – CADEAU
3. Een ontspanningsoefening, voor jezelf én je kind(eren) – CADEAU